Katalogga qaytish
To'qimachilik kimyosi
Tabiiy natriy sulfat
Formula:
Na₂SO₄
GOST/CAS:
CAS 7757-82-6
Tabiiy natriy sulfat (natriy sulfat kislotasi tuzi) — yuqori darajada tozalangan, kristall kukun shaklidagi noorganik birikma bo‘lib, to‘qimachilik (tekstil) sanoatida asosiy texnologik komponent hisoblanadi. Mahsulot matolarni bo‘yash jarayonida buyoqlarning tolalarga teng taqsimlanishi va mustahkam o‘rnashishini tartibga soluvchi samarali elektrolit (neytral tuz) vazifasini bajaradi. Tabiiy kelib chiqishi va tarkibidagi aralashmalarning minimal darajadaligi tufayli rang barqarorligini ta’minlaydi, dog‘lar hosil bo‘lishining oldini oladi va ishlov berilayotgan materiallar tuzilishiga zarar yetkazmaydi.
Qo'llanish sohalari
To‘qimachilik materiallarini bo‘yash: Paxta, zig‘ir (lyon), ipak va viskoza matolarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri, aktiv va oltingugurtli bo‘yoqlar bilan bo‘yashda aktivator va tekislovchi modda sifatida qo‘llaniladi. Tola va bo‘yoq o‘rtasidagi elektrostatik itarilishni kamaytirib, bo‘yoq moddasining vannada maksimal darajada sarflanishiga (so‘rilishiga) yordam beradi.
To‘qimachilik-yordamchi moddalari (TYM) ishlab chiqarish: Ip va matolarni tayyorlash, qaynatish, o‘lchamlash (shlixtalash) va oqartirish bosqichlarida qo‘llaniladigan kompleks preparatlar tarkibiga kiradi.
Yuvish va yakuniy ishlov berish: To‘qimachilik mahsulotlariga ishlov berishning keyingi bosqichlarida matodagi o‘rnashmay qolgan ortiqcha bo‘yoqlarni samarali yuvib tashlash va yakuniy rangni mustahkamlash uchun ishlov berish jarayonlarida qo‘llaniladi.
Yondosh tarmoqlar (maishiy kimyo): Kir yuvish kukunlari, suyuq yuvish vositalari va sirt faol moddalar (PAV) ishlab chiqarishda neytral toldiruvchi va standartlashtiruvchi komponent sifatida ishlatilib, ularning sochiluvchanligini yaxshilaydi.
Afzalliklari
Yuqori tekislovchi xususiyat: Bo‘yoqning tola tomonidan so‘rilish tezligini muvozanatlashtiradi, bu esa mato yuzasi bo‘ylab rangning mutlaqo bir xil va chuqur tarqalishini ta’minlaydi ("chiziqlar" yoki turli tuslar hosil bo‘lish xavfini yo‘qotadi).
A’lo darajada eruvchanlik: To‘qimachilik ishlab chiqarishining ishchi haroratlarida suvda tez va qoldıqsiz eriydi, uskunalar va matolarda cho‘kma hosil bo‘lishini istisno etadi.
Jarayonlarning tozaligi va barqarorligi: Tarkibida og‘ir metallar birikmalarining yo‘qligi va qat’iy neytral pH darajasi nozik tolalar hamda bo‘yoq vannasi komponentlari bilan istalmagan kimyoviy reaksiyalarga kirishishning oldini oladi.
Ekologik xavfsizlik: Tabiiy kelib chiqishiga ega mahsulot bo‘lib, ishlab chiqarish oqova suvlarini utilizatsiya qilish normalariga rioya qilinganda atrof-muhit uchun xavfsizdir va tolalarning yemirilishiga olib kelmaydi.
Saqlash va tashish
- Namlik, rutubat va quyosh nurlarining to‘g‘ridan-to‘g‘ri tushishidan butunlay himoyalangan, quruq, yopiq va yaxshi shamollatiladigan omborxonalarda saqlansin.
- Kukun to‘kilishi, nam havo bilan aloqa qilishi va natijada qotib (tosh bo‘lib) qolishining oldini olish uchun qadoqning shikastlanishiga yo‘l qo‘yilmasin.
- Yuk tashish qoidalariga rioya qilgan holda barcha turdagi yopiq transport vositalarida (avtomobil, temir yo‘l) tashish mumkin. Mahsulot xavfli yuklar toifasiga kirmaydi (ADR/XTYR tasnifi mavjud emas).
- Kafolatlangan saqlash muddati — qadoqning germetikligi saqlangan holda ishlab chiqarilgan sanadan boshlab 1 yil.
Texnik xususiyatlar
Tashqi ko‘rinishi
Oq rangli kristall kukun yoki mayda granulalar
Molekulyar massasi
142,04 g/mol
Asosiy modda miqdori
≥ 99.0%
Namlikning ommaviy ulushi
≤ 0.2%
pH (5% li suvli eritma)
6,0 – 8,0
Suvda erimaydigan qoldiqning ommaviy ulushi
≤ 0.05%
Yetkazib berish va qadoqlash
- Ichki polietilen qoplamali (vkladish), germetik yopilgan mustahkam polipropilen qoplarda (25 kg yoki 50 kg).
- Yirik to‘qimachilik kombinatlari va ulgurji partiyalar uchun 1000 kg lik maxsus yumshoq konteynerlarda (Big-bag).